جمهور

عدالت، در شهری که هرگز ساخته نشد، گفت‌وگویی بنیادین درباره اخلاق، قدرت و انسان

جمهور با پرسشی ساده آغاز می‌شود. عدالت چیست. سقراط در خانه پولمارخوس با چند هم‌صحبت به گفت‌وگو می‌نشیند و هر تعریفی که پیش می‌آید، با پرسش‌های او فرومی‌ریزد. از این گفت‌وگوی آغازین، افلاطون شهری خیالی می‌سازد. شهری که در آن هر کس کاری را انجام می‌دهد که طبیعتش برای آن مناسب است و حاکمانش، فیلسوف‌شاهانی‌اند که به‌جای ثروت و قدرت، حقیقت را می‌جویند. در میانه راه، افلاطون به آموزش، هنر، زنان و مردان نگهبان، و تمثیل‌های مشهورش می‌رسد. غار، خط تقسیم‌شده و ارابه. جمهور فقط کتابی درباره سیاست نیست. درباره روح انسان، تربیت، ماهیت دانش و خوبی هم هست و افلاطون با ساختن شهر، می‌خواهد ساختار روح را بزرگ‌نمایی کند تا بهتر دیده شود. این گفت‌وگو، که در ده کتاب تنظیم شده و احتمالاً در سده چهارم پیش از میلاد نوشته شده است، هنوز هم نقطه شروع فلسفه سیاسی غرب است و هر نظریه‌ای درباره عدالت، ناگزیر با آن درگیر می‌شود.

چرا این کتاب را بخوانیم؟

«جمهور» برای خوانندگانی است که می‌خواهند بدانند پرسش‌های بنیادین درباره عدالت، قدرت و انسان از کجا آمده‌اند. این کتاب را اغلب نقطه آغاز فلسفه سیاسی غرب می‌دانند، اما خواندنش تنها یک exercise تاریخی نیست؛ افلاطون پرسش‌هایی مطرح می‌کند که در هر جامعه‌ای، در هر دوره‌ای، دوباره سر برمی‌آورند: چه کسی باید حکومت کند؟ عدالت برای فرد چه معنایی دارد و برای جامعه چه؟ تربیت چه نقشی در ساختن شهروند عادل دارد؟ ترجمه فواد روحانی از دیرباز یکی از ترجمه‌های معتبر و شناخته‌شده این اثر به فارسی بوده و نشر نگاه آن را در قالبی شکیل و ماندگار منتشر کرده است. اگر به فلسفه، اندیشه سیاسی و آثاری علاقه دارید که هنوز هم می‌توانند نظم فکری‌تان را به چالش بکشند، «جمهور» یکی از آن کتاب‌هایی است که در فهرست ضروری هر کتابخانه‌ای جای دارد.