تاریخ مشروطه ایران

آنچه کسروی دید و شنید
روایتی دست‌اول از جنبشی که ایران را تغییر داد، به قلم یکی از دقیق‌ترین ناظرانش

احمد کسروی در «تاریخ مشروطه ایران» انقلاب مشروطه را بازگو می‌کند، رویدادی که آگاهی سیاسی مدرن ایران را شکل داد. تا طلوع سده بیستم، ایران در حال فروپاشی ناشی از بحران بود و استقلال اقتصادی و سیاسی‌اش را در برابر امپراتوری‌های روسیه و انگلیس از دست داده بود، چون سلطنتی مطلقه و پرخرج، کشور را هر چه عمیق‌تر به زیر بار بدهی می‌کشاند. گروهی از روشنفکران، حاکمیت قانون را راه‌حل می‌دانستند و سرانجام عقایدشان از سوی ائتلافی گسترده از تجار، روحانیون و صنعتگران مطرح شد. در سال ۱۹۰۶ شاه مجبور شد قانون اساسی و پارلمان را برای نخستین بار در جهان اسلام به وجود بیاورد. کسروی که در محله‌ای فقیرنشین در تبریز به دنیا آمد و در آغاز روحانی بود، تحت تاثیر رنج استان آذربایجان در جریان انقلاب قرار گرفت و نسخه‌ای از این تاریخ را در حدود سال ۱۹۲۲ تهیه کرد. جلد حاضر خواننده را به زندگی در ایران پیش از انقلاب مشروطه می‌برد و علل فوری انقلاب، اعطای قانون اساسی و افتتاح مجلس را شرح می‌دهد.

چرا این کتاب را بخوانیم

«تاریخ مشروطه ایران» برای خوانندگانی است که می‌خواهند رویداد مشروطه را نه از دریچه تحلیل‌های انتزاعی امروزی، بلکه از زبان کسی بشناسند که خود در دل آن رویدادها بوده است. کسروی با نثری که گاه دشوار اما همیشه صریح است، تصویری از جنبشی به دست می‌دهد که آرمان‌های بزرگی داشت، اما در عمل با ناکامی‌ها و فراموشی‌هایی روبه‌رو شد که دهه‌ها بعد نیز اثرشان باقی ماند. این کتاب به دلیل جایگاهش به‌عنوان یک سند تاریخی معتبر، برای هر کسی که به تاریخ معاصر ایران علاقه دارد، یک مرجع ضروری است.