جنگ، چهره ی زنانه ندارد

صدایی که تاریخ نشنید
روایت زنانی که در جنگ جهانی دوم جنگیدند، اما تاریخ رسمی آن‌ها را ندید

بیش از پانصدهزار زن در شوروی در جنگ جهانی دوم جنگیدند؛ تک‌تیرانداز، خلبان، پرستار، پارتیزان و راننده تانک بودند. ولی تاریخ جنگ، معمولاً با صدای مردان نوشته شده است. الکسیویچ با بیش از دویست زن مصاحبه کرده و خاطره‌های آن‌ها را کنار هم گذاشته است؛ دخترانی که با آرزوی عروس شدن به جبهه رفتند و با تجربه مرگ و خون برگشتند. آن‌ها از ترس می‌گویند، از دوستی، از عاشق شدن در جنگ، از بچه‌دار شدن و از اینکه بعد از جنگ، جامعه نمی‌خواست آن‌ها را قهرمان بداند؛ چون جنگ، در تصور عمومی، چهره زنانه ندارد. الکسیویچ این کتاب را نه به شکل رمان، بلکه به شکل سند شفاهی نوشته است؛ با صدای خود زن‌ها، بدون دخالت راوی. جنگ، چهره ی زنانه ندارد، اثر سال ۱۹۸۵ سوتلانا الکسیویچ، نویسنده بلاروسی، است؛ کتابی درباره جنگ از زاویه‌ای که تاریخ رسمی کمتر نشان داده است. الکسیویچ در سال ۲۰۱۵ جایزه نوبل ادبیات گرفت.

چرا این کتاب را بخوانیم؟

«جنگ، چهره ی زنانه ندارد» برای خوانندگانی است که می‌خواهند جنگ را نه از منظر استراتژی‌ها و پیروزی‌ها، بلکه از دریچه زندگی روزمره و روان انسان‌هایی بشناسند که آن را از سر گذراندند. این کتاب، برخلاف بسیاری از آثار تاریخی، به جای ارائه یک روایت واحد و منسجم، مجموعه‌ای از صداهای متفاوت و گاه متناقض را در کنار هم می‌نشاند و همین ویژگی، آن را به سندی زنده و چندلایه بدل می‌کند. ترجمه مستقیم عبدالمجید احمدی از زبان روسی و استقبال گسترده‌ای که کتاب در ایران داشته (بارها تجدید چاپ شده است) نشان می‌دهد که این اثر توانسته با مخاطب فارسی‌زبان ارتباط برقرار کند. اگر به تاریخ شفاهی، روایت‌های زنان و آثاری علاقه دارید که درباره هزینه‌های پنهان جنگ حرف جدی می‌زنند، این کتاب یکی از انتخاب‌های اصلی شماست.